Η οραματική μας ουτοπία του 1974, με το σύνθημα "Στις 18 σοσιαλισμό", σήμερα έγινε ο καθημερινός μας εφιάλτης...
 |
| Ο ανεπανάληπτος ΚΥΡ τα λέει όλα... |
Το πρώτο έτος της Μεταπολίτευσης, Νοέμβριο μήνα έγιναν οι πρώτες εκλογές μετά την εφτάχρνονη Χούντα των συνταγματαρχών. Τότε ήταν που ένα σημαντικό μέρος του λαού (πιστεύω ότι μέσα σε αυτούς ήταν και "ανθός" της ελληνικής νεολαίας) πήγε με το νεοσύστατο ΠΑΣΟΚ στις εκλογές με το σύνθημα "Στις 18 σοσιαλισμό!"...
Καλό είναι να θυμίσουμε στους σύγχρονους δημοσιογράφους και δημοσιογραφούντες ότι το σύνθημα αυτό ειπώθηκε για εκείνες τις εκλογές της 17ης Νοεμβρίου του 1974, γιαυτό και περιμέναμε την επομένη την 18η, την ...έλευση του σοσιαλισμού στην τάλαινα χώρα και όχι για τις νικηφόρες εκλογές της 18ης Οκτωβρίου 1981 που τότε ήρθε ο ..."σοσιαλισμός" επενδεδυμένος με όλη του την Κυβερνητική μεγαλοπρέπεια.
Έτσι λοιπόν, φέτος έκλεισαν 30 χρόνια από την άνοδο στην εξουσία του ΠΑΣΟΚ και 37 χρόνια από τότε που βοούσε μεσούρανα (και υπό "τον φόβο των Ιουδαίων") το ουτοπικό αυτό σύνθημα...
Ο υπογράφων, θερμός θιασώτης της "ουτοπίας" και μη έχοντας συναίσθηση τι θα πει στην πράξη σοσιαλισμός, ρομαντικός ιδεολόγος και (επιπολής) μαθητευόμενος των κειμένων των μεγάλων παγκόσμιων διαννοητών Μαρξ, Ρόζας Λούξεμπουργκ κ.ά., "στρατεύτηκα" κι εγώ και μη έχοντας τα φόντα αλλά με μοναδικά όπλα και εφόδια τον ενθουσιασμό για κοινωνική προσφορά, κατέβηκα ως υποψήφιος βουλευτής σε μια ιστορική γειτονιά για τους αγώνες και την φτωχολογιά της, αυτήν της Β΄ Πειραιώς, παρέα με την αείμνηστη Μελίνα Μερκούρη (η οποία μάλιστα -ειρήσθω εν παρόδω- έβαλε και "βέτο" για την συμμετοχή μου...)
 |
| Προσέξτε καμάρι και ματιά (βλέπω στο βάθος την ουτοπία του επερχόμενου ..."στις 18 σοσιαλισμό"), πλην ματαίως!... Ευτυχώς ξύπνησα πολύ ενωρίς και γλίτωσα την "μνημονιακή-τροϊκανή" δοκιμασία των σημερινών εθνοπατέρων. |
Βεβαίως το παρόν σημείωμα δεν το γράφω για να πω την προσωπική μου ιστορία που άλλωστε δεν έχει ενδιαφέρον για τους πολλούς. Το γράφω για να επαναδημοσιεύσω, ένα πολιτικό μου κείμενο (από τα 25 που περιέχονται στο βιβλίο μου"ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ, ΑΥΤΟΣ Ο ΜΕΓΑΣ Ο ΜΙΚΡΟΣ... ή περι σταδιακής πολιτικής εξαθλίωσης ψυχών και συνειδήσεων). Το παρακάτω κείμενο είναι γραμμένο το έτος 1986 (όταν ήδη είχα ...ξεπεζέψει από το τρένο), αλλά σε εποχή που ήμουν ακόμη αμετανόητος ουτοπικός "σύντροφος". Και σήμερα βεβαίως παραμένω σταθερά στην ίδια ιδεολογική-πολιτική γραμμή (αλλά πλέον ξύπνιος, υποψιασμένος και όχι ονειρευόμενος). Το άρθρο περιέχει αρκετά ενδιαφέροντα (λέω εγώ) και κυρίως γύρω από πρωτόγνωρες πολιτικές-κομματικές νουθεσίες, τον περιβόητο πρώτο ΔΕΚΑΛΟΓΟ που οδηγούσε ...κατ΄ ευθείαν στον σοσιαλισμό!... Τότε, το 1986, το κείμενο δημοσίευσε η μεγαλύτερης κυκλοφορίας εφημερίδα "ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ" και μάλιστα στη πιο σοβαρή στήλη της, σελ. 9 ("Ανάλυση στα γεγονότα"). Διαβάστε.
Αυτά το 1986. Σήμερα ίσως ηχούν περίεργα, πλην έχουν μια ιδιαίτερα δραματική (ίσως και προφητική ή τραγελαφική) νότα. Με μια θεμελιώδη διαφορά, ότι ποτέ δεν πέρναγε απο μυαλό μας ο σημερινός αρμαγεδώνας, ο εφιάλτης που δυναστεύει τη ζωή του Έλληνα πολίτη, εν έτει 2011. Μας περιμένουν χρόνοι δίσεχτοι!...
Σωτήρης Σωτηρόπουλος ΔΙΒΡΗ
ΤΡΊΤΗ, 11 ΟΚΤΩΒΡΊΟΥ 2011
ΟΙ ΧΤΕΣΙΝΟΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΈΣ ΤΗΣ ΑΓΝΗΣ ΛΑΪΚΗΣ ΨΥΧΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΗΜΕΡΙΝΟΙ ΨΕΥΔΕΠΙΓΡΑΦΟΙ ΣΩΤΗΡΕΣ ΤΗΣ ΟΡΕΙΝΗΣ ΗΛΕΙΑΣ…
Μια μικρή φωτο-αναδρομή της δράσης των Συλλόγων της Ορεινής Ηλείας πριν 30-35 χρόνια, σε σύγκριση με τους σημερινούς ψευδεπίγραφους και όψιμους ευκαιριακούς «σωτήρες»!...
 |
| Αθήνα 10η Δεκεμβρίου 1980 στην αίθουσα της "Πανηπειρωτικής Συνομοσπονδίας". Στο πάνελ οι πρόεδροι των Συλλόγων Ορεινής Ηλείας που συγκρότησαν την "Ομοσπονδία Συλλόγων Ορεινής Ηλείας" (ΟΣΟΗ) |
Αφορμή για το φωτο-αναδρομικό σημείωμα αυτό μου έδωσε μια βαρύγδουπη πλην λακωνική ανακοίνωση που διάβασα στα έντυπα και ηλεκτρονικά (ιστοσελίδες) ΜΜΕ της Ηλείας που έχει ως εξής:
«Την Κυριακή 2 Οκτωβρίου 2011 συναντήθηκαν στην Αθήνα μέσα σε ζεστό και δημιουργικό κλίμα οι εκπρόσωποι των συλλόγων της Ορεινής Ηλείας. Συζητήθηκαν θέματα κοινού ενδιαφέροντος και δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις για στενότερες και συχνότερες συναντήσεις για την επίλυση θεμάτων και ζητημάτων που αφορούν την Ορεινή Ηλεία.
· ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΓΙΑΣ ΑΝΝΑΣ
· ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΓΙΑΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
· ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΓΙΑ ΤΡΙΑΔΑΣ
· ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΝΤΡΩΝΙΟΥ
· ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΣΤΡΑ
· ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΔΟΥΚΑ
· ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΟΥΜΑΝΙ
· ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΛΑΜΠΕΙΑΣ
· ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΕΡΣΑΙΝΑΣ
· ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΟΛΟΗΣ
· ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΕΡΥΜΑΝΘΟΥ – ΦΟΛΟΗΣ «Ο ΩΛΟΝΟΣ»
Είχε προηγηθεί μια φιλική τηλεφωνική πρόσκληση από στέλεχος Συλλόγου κοντινού χωριού, να παραστώ κι εγώ στην ανωτέρω σύναξη που πρωτοστατούσαν για την πραγματοποίησή της οι νέοι «ιθύνοντες νόες» των πολιτιστικών Συλλόγων της ορεινής Ηλείας, τουτέστιν οι δημιουργοί και «λειτουργοί» του νέο-εμφανισθέντος φερέλπιδος στην αρχή, αλλά φεύ!, σύντομα αποδειχθέντος ως μια πολιτιστική «φούσκα» Συλλόγου «Ωλονός»… Και βεβαίως, ως ένας «παλαιός των ημερών», δεν πήγα γιατί ήξερα και ξέρω τι συμβαίνει σε αυτό το νεοπαγές βασίλειο της Δανιμαρκείας… Αλλά επ΄ αυτού κάποια άλλη φορά, εκτενέστερα με περίσκεψη και ακριβοδίκαιη απόδοση.
Όμως, επειδή στην ως άνω ανακοίνωση είδα να παίρνουν μέρος ενεργοί πατριωτικοί Σύλλογοι (όπως π.χ. Φολόης, Αστρά, Δούκα,…), είδα να παίρνουν μέρος Σύλλογοι σφραγίδες («εν νεκροβιώσει» ευρισκόμενοι, όνομα και μη χωριό…), είδα και τρεις Συλλόγους (Αγ. Άννας, Αντρωνίου, Αστρά) από εκείνους των προ 30-35 χρόνων μνημονευομένων στο τίτλο. Έτσι αμέσως μου ήρθε το ερέθισμα και η φαεινή ιδέα να ανατρέξω σε «παλιά κιτάπια», γραπτά ντοκουμέντα και μνήμες και να δώσω στους σημερινούς αναγνώστες (έντυπης και ηλεκτρονικής περιέργειας) μόνο μικρό δείγμα, ήτοι πολιτιστικά «ψήγματα» εκείνης της εποχής (προ 30-35 χρόνια) σε σύγκριση με το σήμερα. Τότε που ο πατριωτισμός ξεχείλιζε, τότε που κάρπιζαν τα πολιτιστικά-πνευματικά χωράφια, εμποτισμένα με τα νάματα της αγνής λαϊκής ψυχής των ανθρώπων των φτωχών, μικρών μα περήφανων ιστορικών χωριών μας. Τότε που ο άνεμος της αναδημιουργίας ήταν ούριος…
Τότε που μας ένωνε σα μια γροθιά η σύμπνοια, η αλληλεγγύη, ο σεβασμός, η πατριωτική αγάπη, μέχρις ότου ο επάρατος κομματισμός και πολιτικαντισμός (στον οποίο προσεχώρησαν οι περισσότεροι Σύλλογοι), ο καταστροφικός ανόητος τοπικισμός και μικρομεγαλισμός, οι αθλιότητες των προσωπικών επιθέσεων και η ζηλόφθονη νεοπλουτίστικη νοοτροπία, διέλυσαν κυριολεκτικά αυτόν το υπέροχο καμβά για να φτάσουμε στο σημερινό κατάντημα.
Δεν είναι δυνατόν, ούτε το θέλω, στο παρόν σημείωμα να επεκταθώ περισσότερο στις ενέργειες, τις θυσίες, τα επιτεύγματα, την προβολή αλλά και την αποτελεσματικότητα της κοινής δράσης των Συλλόγων της εποχής εκείνης (κάποια στιγμή μπορεί να γίνει κι αυτό, για ιστορικούς και ουσιαστικούς λόγους), άλλο θέλω να τονίσω και να επισημάνω.
Θέλω να δώσω να καταλάβουν, οι όψιμοι και ψευδεπίγραφοι «σωτήρες» που τώρα προσπαθούν να ποδηγετήσουν με πλάγιους και πονηρούς τρόπους το (εν πολλοίς ανύπαρκτο) πολιτιστικό κίνημα της Ορεινής Ηλείας, ότι πολύ σύντομα θα γίνουν αντιληπτοί από τους συμπολίτες ορεινούς Ηλείους που δεν τρώνε κουτόχορτο… Γιατί πρέπει να ξέρουν (ή αν δεν ξέρουν να ρωτήσουν και να μάθουν) ότι τέτοιες απόπειρες ποδηγέτησης έγιναν από ομοίους τους και στο παρελθόν και φυσικά οι πρωτοστατούντες έσπασαν τα μούτρα τους. Εις βάρος βεβαίως των έρμων των χωριών μας. Ερωτώ λοιπόν.
-Αλήθεια, μήπως θυμάται κάποιος να μας πει, που είναι τώρα η αλήστου μνήμης «Ομοσπονδία Συλλόγων Φολόης – Ερυμάνθου» που ήθελε να αντικαταστήσει και να διαλύσει –και τελικά τα κατάφερε- την θαλερή (βλ. παρακάτω) και φωτοβόλο «Ομοσπονδία Συλλόγων Ορεινής Ηλείας» (Ο.Σ.Ο.Η.);
-Αλήθεια, μήπως θυμάται κάποιος να μας πει, που είναι τώρα η αλήστου μνήμης ΠΑΣΕΣΗ που ήθελε (στην μετά αείμνηστου Βασίλη Παπαδόπουλου, εποχή) να ποδηγετήσει και διαλύσει –και τελικά τα κατάφερε- το ευρύτερο πανηλειακό πολιτιστικό κίνημα;
Σε καμιά περίπτωση δεν θέλω να μπω σε άλλες λεπτομέρειες για το πώς και ποιοι από τους Συλλόγους κατάντησαν στο επόμενο διάστημα, παραμάγαζα των βουλευτικών γραφείων, οικότροφοι των γαλαντόμων χορηγιών από τον κρατικό κορβανά που όταν τους έλειψε ο «ντορβάς» έμειναν ορφανοί, περιδεείς και εξαφανισμένοι… Και πρέπει ασφαλώς να πω ότι εκείνοι που σήμερα «φροντίζουν» για δήθεν λύσεις …«θεμάτων κοινού ενδιαφέροντος», στο πίσω μέρος του μυαλού τους άλλο έχουν. Εδώ, είμαστε και οσονούπω θα τα πούμε «ενώπιος, ενωπίω».
Τώρα, όπως υποσχέθηκα, θα θυμίσω έστω με κάποια φωτογραφικά στιγμιότυπα (μια φωτογραφία αξίζει χίλιες λέξεις) και στους φίλους εκείνους που συμμετείχαν ως μια ανάμνηση ωραίων ημερών…, αλλά προπαντός στους σημερινούς «καπαδόκες» της σύγχρονης «πολιτιστικής θολούρας και κουτοπονηριάς», ποιο ήταν τότε το περιεχόμενο του πατριωτικού σαλπίσματος και ποιοι ήταν τότε οι πρωταγωνιστές της προόδου, της ανάπτυξης, και της διάσωσης της ιστορικής μνήμης των χωριών της ορεινής Ηλείας. Λίγα λόγια, ως επεξήγηση των φωτογραφιών.
 |
| Ολοι οι Σύλλογοι σε κοινό τραπέζι από άλλη οπτική γωνία. Απο αριστερά οι Πρόεδροι: Μιλτιάδης Καρπέτας (Κρυόβρυσης-Δερβινής), Σπύρος Αναστασόπουλος (Κακοταρίου), Τρύφων Αρβανίτης (Αστρά-Νουσάς), Γιάννης Τσουρούλας (Αγιαννάνας), Νάκης Λυμπέρης (Όρεινής-Μοστενίτσας), Σωτηρης Σωτηρόπουλος (Δίβρης), Θόδωρος Ζαχαρόπουλος (Πανόπουλου), Κώστας Τριανταφυλλόπουλος (Τσιπιάνων), Γιώργος Δέρβος (αντιπρόεδρος Λαμπείας), Δημήτρης Παπαντώνης (Αντρωνίου) και Κων/νος Αγγελόπουλος (Κλινδιά) |
Στις 10 Δεκέμβρη του έτους 1980, η τότε σφριγηλή «ΟΣΟΗ» με Πρόεδρο τον γράφοντα, Αντιπρόεδρο τον «Νέστορα» της Ορεινής Ηλείας αείμνηστο μπάρμπα-Κώστα Τριανταφυλλόπουλο και Γεν. Γραμματέα τον αείμνηστο Θόδωρο Ζαχαρόπουλο, στην αίθουσα της «Πανηπειρωτικής Συνομοσπονδίας» έκανε μεγάλη πατριωτική συγκέντρωση των Ορεινών Ηλείων και απαιτούσε προσοχή στα αιτήματα των χωριών μας και τη λύση τους. Ήταν τότε που η ΟΣΟΗ «άστραφτε και βρόνταγε» κατά το κοινώς λεγόμενο και άφησε εποχή με τη δράση της και όλα, μα όλα τα Υπουργεία έδιναν αμέσως απαντήσεις (θετικές ή αρνητικές) στα Υπομνήματα και τις παρεμβάσεις μας και οι Αθηναϊκές εφημερίδες (αλλά και ο τοπικός Τύπος της Ηλείας) κάλυπταν τις δραστηριότητές μας … Ήταν η εποχή που οι πολιτικοί της Ηλείας, όλων των κομμάτων μας υπολήπτονταν, για να μη πούμε μας έτρεμαν (με την ουσιαστική έννοια της λέξης) γιατί είμαστε αγωνιστικοί, ανιδιοτελείς και σοβαροί στις διεκδικήσεις μας
 |
| Όλος σχεδόν ο Αθηναϊκός Τύπος ασχολήθηκε και πρόβαλε τα αιτήματα των Συλλόγων Ορεινής Ηλείας' στη συγκέντρωση της 10ης Δεκεμβρίου 1980 |
Απολαύστε τα παρακάτω φωτο-αναδρομικά στιγμιότυπα με μια μικρή περιγραφή στη λεζάντα.
 |
| Μια άποψη (αριστερή πλευρά) του εκλεκτού ακροατηρίου από συμπατριώτες από όλα τα χωριά της ορεινής Ηλείας και επίσημους πολιτκούς και λοιπές προσωπικότητες |
 |
| Ένα μέρος του ακροατηρίου εκ των επισήμων και κοινού. Απο αριστερά στην πρώτη σειρά: ο βουλευτής Ηλείας της ΝΔ Χρίστος Πιπιλής, ο βουλευτής Ηλείας της ΝΔ Αχιλλέας Μπουντουβής, ο βουλευτής Αθηνών του ΚΚΕ Κώστας Βασσάλος, ο βουλευτής Ηλείας Γιάννης Σκουλαρίκης και το μέλος του Π.Γ. του ΚΟΔΗΣΟ Άρης Παναγιωτόπουλος. Εκ του πολιτκού κόσμου επίσης παρέστησαν (δεν διακρίνονται) ο βουλευτής Ηλείας του ΠΑΣΟΚ Βασίλης Παπαδόπουλος και από το ΚΚΕ Εσωτ. ο Γιάννης Αγγελόπουλος. |
 |
| Ο πρόεδρος της "Πανελληνιας Εκπολιτιστικής Ένωσης Διβριωτών" Σωτήρης Σωτηρόπουλος, αναπτύσσει τα θέματα και προβλήματα των χωριών της Ορεινής Ηλείας που αποτυπώθηκαν σε ΥΠΟΜΝΗΜΑ-ΨΗΦΙΣΜΑ το οποίο και απεστάλη σε όλα τα Υπουργεία και τις αρμόδιες Αρχές. |
 |
| Μια άλλη άποψη (δεξιά πλευρά) του ακροατηρίου. Σε πρώτο πλάνο διακρίνονται οι αείμνηστοι Βασίλης Πατσής και ο στρατηγός Γιώργος Παναγούλης.
Πολλοί εκ των παραπάνω επικεφαλής των Συλλόγων, σήμερα δεν είναι κοντά μας. Μας θωρούν από ψηλά και ασφαλώς θα κουνάνε με θλίψη το κεφάλι τους για μερικούς σύγχρονους επιγενόμενους, που ντροπιάζουν τους ηρωϊκούς ξωμάχους των χωριών τους «τους δικούς μας Χριστούς, τους δικούς μας Άγιους» κατά πως λέει ο μεγάλος ποιητής μας Γιάννης Ρίτσος.
Σωτήρης Σωτηρόπουλος
Πρόεδρος του «ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΔΙΒΡΗΣ»
και εκδότης του ιστορικού-λαογραφικου περιοδικου «ΔΙΒΡΗ»
|
ΠΑΡΑΣΚΕΥΉ, 7 ΟΚΤΩΒΡΊΟΥ 2011
ΤΟΤΕ ΜΕ ΤΗΝ "ΑΛΙΚΗ ΣΤΟ ΝΑΥΤΙΚΟ", ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΑΓΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΤΡΟΪΚΑ...
ΠΈΜΠΤΗ, 6 ΟΚΤΩΒΡΊΟΥ 2011
Από την «Αλίκη στο ναυτικό» στην αγκαλιά της Τρόϊκα
Με την οικονομική κρίση και τις διαρκείς επαναλήψεις στην TV ξαναβλέπουμε για πολλοστή φορά τις κλασσικές ταινίες της Φίνος Φιλμ με την Αλίκη Βουγιουκλάκη.
Με νέα οπτική προσέγγιση. Μας απειλεί ξανά ο διαχωρισμός των τάξεων σε κείνους που πάνε με τις κούρσες στους έρημους τότε αθηναϊκούς δρόμους και σε όσους στριμώχνονται σε λεωφορεία. Μας αγγίζει τ’ ότι οι καθηγητές το καλοκαίρι δεν πήγαιναν διακοπές, έκαναν ιδιαίτερα «προπαιδευτικά μαθήματα» και δροσιζόντουσαν στους πίδακες της Ομονοίας, ενώ μας απειλεί η σκέψη ότι κάποτε η αμυγδάλου ΙΟΝ αποτελούσε όχι σνακ, αλλά τεκμήριο πλούτου. Και σήμερα τα μεσημέρια αρχίσαμε να τσιγκουνευόμαστε την τυρόπιττα κι αρκούμεθα στο ταπεράκι από το σπίτι. Δεν περιέχει πια ελίτσες γιατί έγιναν είδος ντελικατέσεν κι έτσι αρκούμεθα στη διαχρονική αξία του τυρόψωμου με τη ντομάτα, που τώρα βαφτίζουμε τοστ. Γιαυτό μας ξαναδείχνουν άλλωστε αυτές τις ταινίες. Μας εκπαιδεύουν. Ίσως με εντολή της Τρόικα. Για να παίρνουμε ιδέες επιβίωσης. Για να αισιοδοξούμε ότι πάντα υπάρχουν και χειρότερα.
Πόσο θαυμάζαμε τότε όλα τα κοριτσόπουλα τη Βουγιουκλάκη! Αν και στα νιάτα της τα κορίτσια ήταν στρουμπουλούτσικα και τα φουρό δέσποζαν στις νυχτερινές σεμνές εξόδους. Και ζούσαμε το παραμύθι της Σίσσυ με το μεγαλοπρεπή γάμο. Ακόμη το απολαμβάνουμε σε πολλοστή επανάληψη με ποικίλες γλωσσικές αποδόσεις. Είναι παράξενο, αλλά ακόμη και σήμερα αρέσουν στα κορίτσια αυτά τα έργα. Ειδικά της Βουγιουκλάκη.
Είναι απίστευτο πώς μια αφελής ταινία όπως "η Αλίκη στο ναυτικό" αντέχει στο χρόνο. Σκέπτομαι ότι για τη δική μας εποχή ήταν σημαντικός ο χαρακτήρας που ενσάρκωνε. Την εποχή που ο κινηματογράφος κατακλυζόταν από ταινίες του στυλ "Αμάρτησα για το παιδί μου" και "Άπιστε, λιώσε με για να σε λατρεύω" ήλθε στο προσκήνιο το κορίτσι της εποχής, που αντιστεκόταν στη γονική εξουσία, ακόμη κι αν όλα της χαριζόντουσαν και ήξερε να διεκδικεί μια θέση στη ζωή και τον έρωτα. Κατά κάποιαν έννοια η Αλίκη ήταν ιδιότυπη φεμινίστρια, αφού κατάφερνε πάντα να επιβιώνει σ' ένα κόσμο ανδροκρατούμενο με μόνα της όπλα αυτά που οι άντρες της επέτρεπαν να χρησιμοποιεί, την τσαχπινιά και την αυθάδεια. Και βέβαια η αμφισβήτηση της κοινωνικής τάξης έπρεπε νάχει πάντα χάπυ έντ. Πάντα η ιστορία έκλεινε με την επιστροφή στις προκαθορισμένες δομές και βέβαια η παρείσακτη κοινωνικά κοπέλα θα ενσωματωνόταν στην ανώτερη κοινωνία, που έτσι εξαγνιζόταν από την εισροή της δυναμικότητας και της παρθενικότητας, της τιμιότητας και της ομορφιάς που ενσάρκωνε αυτή η κοπέλα για τα μικροαστικά στρώματα. Τίποτε από τα μπερδεμένα αμαρτωλά στόρυ τύπου Δυναστείας, που σήμερα σε τουρκική βερσιόν κατακλύζουν τα ελληνικά κανάλια.
Τότε το παιχνίδι πτωχός αλλά τίμιος νέος ερωτεύεται πλουσία, αλλά με κακούς γονείς κόρη είχε εξαντληθεί. Κι οι πλούσιοι έχουν αισθήματα, αλλά είναι τόσο εύκολο να τους μεταμορφώσει κανείς! σκέφθηκαν. Αρκούσε ένα χαστούκι του φτωχού, αλλά πολλά υποσχόμενου καθηγητή, στην χαϊδεμένη, ερωτευμένη κόρη βιομηχάνου για να τους πείσει όλους να επιστρέψουν στην οδό της πειθαρχίας και της ισοπολιτείας. Αρκούσε ο έρωτας για να κοινωνικοποιηθεί σοσιαλιστικά ένα εργοστάσιο κι όλα στην κοινωνία πήγαιναν μέλι γάλα.
'Ήταν η εποχή της αισιοδοξίας και των ελπίδων. Όλοι στ' αλήθεια θέλαμε να πιστεύουμε ότι αρκούσε ένα κορίτσι στο πολεμικό πλοίο για να λουλουδιάσει το Αιγαίο με φουστάνια ικανά ν' αποσπούν τους άντρες απ' τον πόλεμο. Θριάμβευε η αψηφισιά κι η ανεμελιά της νιότης. Οι άντρες ήταν πάντα κομπάρσοι στο παιχνίδι της ζωής. Αναγκαζόντουσαν σα γονιοί ή σαν αγαπημένοι να προσαρμόζονται στις γυναικείες πράξεις, πανικόβλητοι απ' τις πρωτοβουλίες, που τ' άπραγα κοριτσόπουλα έπαιρναν για πρώτη φορά.
Η διαφορά στην οπτική γωνία των γενεών ήταν σαφής. Η μάνα ονειρευόταν να Τον ακολουθήσει στο ταξίδι κι η κόρη ρισκάρει να σαλπάρει μαζί του, χωρίς να Του ζητήσει την άδεια, μόνο και μόνο για να Του επιβάλει τις απόψεις της και να Τον κατακτήσει. Ο Άντρας παραμένει το κέντρο του γυναικείου σύμπαντος κι ο έρωτας δικαιολογεί ένα τόσο αθώο παραστράτημα. Το πρώτο βήμα είχε όμως γίνει. Το κορίτσι ξεφεύγει από τα οικογενειακά τείχη και ξανοίγεται στα πέλαγα του ανδρικού κόσμου. Ήταν αυτονόητο να μην επιστρέψει ποτέ στα παραδοσιακά της καθήκοντα. Η Πηνελόπη είχε πεθάνει. Ο Οδυσσέας θα συρθεί στο ταξίδι της επιστροφής από μια σύντροφο που πια δε θα τον περιμένει γνέθοντας στον αργαλειό. Αν καθυστερήσει περιπλανώμενος, το σφάλμα θάναι αποκλειστικά δικό του. Οι θρόνοι ανήκουν στις βασίλισσες κι ένας Αίγισθος είναι πάντα βολικός στο ρόλο του βασιλικού συζύγου.
Ο έρωτας σ' αυτές τις ταινίες δεν ήταν παρά το άλλοθι για την κοινωνική αλλαγή που καθρεφτιζόταν. Η γυναίκα πρωταγωνιστούσε με τους παραλογισμούς της νιότης και γινόταν το ίνδαλμα μιας γενιάς που δε ήθελε απλά να είναι ίση με τον άντρα, αλλά να τον ξεπεράσει. Ήθελε να τον κατακτήσει παίζοντας με τους δικούς του κανόνες και φαινόταν να το καταφέρνει. Ο γάμος ήταν πάντα η κατάληξη στο σινεμά.
Στη ζωή βέβαια η επανάσταση εξελίχθηκε διαφορετικά. Όλα εμείς τα κοριτσόπουλα, που ταυτιστήκαμε με την Αλίκη βγήκαμε στη βιοπάλη και μάθαμε ότι δεν αρκούσε η μεταβίβαση από την πατρική στη συζυγική εξουσία για ν' αλλάξουν τα πράγματα. Ο γάμος έπρεπε να μεταμορφωθεί, η οικογένεια ν' αλλάξει δομές. Όσο οι φεμινίστριες θεωρητικολογούσαν, οι απλές γυναίκες της γενιάς μου κέρδιζαν τη μάχη, μέρα τη μέρα, συχνά με δυσβάσταγο κόστος, αφού αναγκάστηκαν να συμβιβάσουν όλους τους αλληλοσυγκρουόμενους ρόλους, που απαιτούσε απ' αυτές η κοινωνία.
Ενώ παγκόσμια ειδικά σε μουσουλμανικές χώρες ή την Ινδία η καταπίεση των γυναικών συνεχίζεται απαράλλαγα, οι γυναίκες στην Ελλάδα σήμερα δεν καταπιέζονται πια προσπαθώντας ν' αποδείξουν ότι είναι καλύτερες από τους άντρες, επειδή μπορούν να είναι ταυτόχρονα υποδειγματικές σύζυγοι, μανάδες, νοικοκυρές, ερωμένες και πετυχημένες επαγγελματίες. Τα κορίτσια δεν προσπαθούν να κατακτήσουν τα αγόρια. Δεν αρκούνται σε μια σχέση συντροφικότητας. Στο κυνήγι της ισότητας δεν υποχωρούν πουθενά, με αποτέλεσμα συχνά να μένουν μόνες.
Ο έρωτας όμως πάντα και παντού εξακολουθεί να χρησιμοποιείται σαν πολιορκητικός κριός για την ψυχή του άλλου ανθρώπου, άσχετα από φύλο ή ηλικία. Οι ανθρώπινες σχέσεις είναι πολύμορφες και το σεξουαλικό παιχνίδι δεν είναι παρά ο σπινθήρας ανάφλεξης στη ερωτική πυρκαγιά, που κατακαίει όμοια άντρες και γυναίκες. Τα χάπυ έντ στη ζωή είναι η εξαίρεση στον κανόνα της διάβρωσης και της λήθης των αισθημάτων. Και οι κοινωνικές αλλαγές που με κόπο και χρόνο κατακτήσαμε συχνά σωριάζονται σ’ ερείπια μ’ ένα βλεφάρισμα της Μοίρας. Γιατί δεν είναι μόνο ιστορική συνέπεια. Η μόνη ασφαλής πρόγνωση για τους ανθρώπους παραμένει ο θάνατος.
Μαρία Αρβανίτη Σωτηροπούλου
